|
Patrick A.B. Anthony
Metepec sé an ti vil an Mèxik, lwen di tout traffic gwan Vil Mèxik ki kapital péyi-a. Marisule sé un plas an Sent Lisi ven minit nò di kapital-la, Kastwi. Sété an Metepec Konmité Sentwal di WACC vot pou chanjé wèg yo épi aksèpté WACC-CARIBE kon yon manm yo. Sété an Marisule an janvyé 1996 WACC-CARIBE sélébwé nésans-li.
Mary Motta-Beckles ja touché tjè nou mannyè i èkspliké fòmasyon WACC-CARIBE, adan an wapò i kwiyé 'An Witounen St. Helen: Nésans di WACC-CARIBE'. Sé an wapò nou kay pibliyé yon jou. An wapò sala i mansyonnen tout sé konba-a èk malbouden-an nou pasé avan yo té aksèpté Karaib-la kon yon manm WACC. I di’y kon’w wè’y, èk pwèsonn paté sa di’y pli mèyè, piski sé li ki té la dépi an koumansman batay-la. Sé li ki vwéman 'Manman' WACC-CARIBE. Kouté’y :
Sété Bondyé menm ki té vlé wè WACC-CARIBE fèt. Sa pwan sèt an. An pwenmyé lanné-a Bondyé simen gwenn-lan. Lanné apwé sa, i wouzé’y. An twazenm lanné-a i otjipé’y. Li katyenm èk senkyenm lanné, twakasman èk twibilasyon koumansé antwé menm kon wazyé ka pousé an jaden’w nétwayé. Mé li sizyenm lanné nou té pawé pou wékòlté. Bondyé fini twavay-la li sètyenm lanné, èk Bondyé di 'I bon!'
An pwenmyé lanné-a (désanm 1988- désanm 1989) sété adan an konféwans asou 'Jistis èk Konminikasyon Mondyal' ògannizé pa Intermedia an Sent Lisi, désanm 1988, koté moun koumansé ka planté ti gwenn identité Karaib an zafè konminikasyon an sèvèl yonn a lòt. Twavay-la kontinwé an gwan Congress WACC an Manila òktòb 1989. Lè WACC-LA/C, ki té siposé ka wépwézanté Lanméwik Laten épi Karaib fè pwézantasyon yo, la pa té ni anyen asou sitiwasyon Karaib-la. Li lanné apwé, WACC-LA/C envité wépwézantasyon Karaib-la pou asisté meeting Konmité Sentwal yo (CER) an mwa mas. An mwa jen, Konmité Sentwal di WACC entennasyonal (sa vlé di CentCom), bay Karaib-la an plas pou twa zan asou Konmité Sentwal. Wanjman sala sété pou twa zan tousèl. An 1991 manm Karaib-la twavay ansenm épi WACC-LA/C adan an workshop ki té ka pwépawé moun pou twavay an ling di konminikasyon. Menm lanné sala, pou li pwenmyé fwa Karaib-la palé pou kò’y adan an meeting CentCom. CentCom dakò pou étidyé sitiwasyon Karaib-la.
1992-93 sété lanné twibilasyon. An CentCom 1992 an Ecuador, yo étidyé wapò-a tout moun te ka mandé-a asou 'sitiwasyon Karaib-la'. Sé wapò sala ki anékòz WACC kwiyé an meeting historik an Fort Lauderdale ( li 5-6 désanm, 1992) koté manm Karaib-la di yo vlé endépandans di Lanméwik Laten an WACC. Sété an meeting sala ti èspwèsyon-an 'anou sépawé bonbon (gato) WACC-la' koumansé. CentCom 1993 an Jordan aksèpté disizyon-an ki sòti Fort Lauderdale. An 1994 Karaib-la té wépwézanté an CentCom. Sété la WACC entennasyonal mandé pou tout pwépawasyon sa mété an plas pou wisouvwè wéjyon Karaib-la kon li wityenm bwanch di WACC entennasyonal an li CentCom pochen, ki té sipozé pwan kou an Mèxik lanné 1995.
Janvyé 1995-janvyé 1996 sété lanné jibilé pou wéjyon Karaib-la. An mwa mas WACC-LA/C tjenn miting Konmité Sentwal an wéjyon-an pou li denyé fwa. An mwa jen, manm wéjyon-an té tjenn an gwan miting an pwépawasyon pou li sizyenm Asanblé Wéjyonal di WACC-LA/C épi gwan Wankont WACC an 1995 (Congress 1995). Tou lé dé té pou pwan kou an Metepec. Tou lé zanné WACC entennasyonal ka tjenn an miting jennéwal. Sété adan miting jennéwal-la tou swit apwé Congress 1995, an pwézans di yon manm ki té ka wépwézanté wéjyon Karaib-la, WACC fè chanjman-an ki té nésésè pou wisouvwè wéjyon Karaib-la kon li wityenm bwanch an fanmi di WACC entennasyonal. Yo pasé an wésolisyon pou chanjé Lès Atik Dasosiasyon (Articles of Association) WACC pou fè’y posib pou la sa ni dé lòt diwèktè asou Konmité Sentwal di WACC (CentCom). Kon tou moun té dakò, lamenm apwé, CentCom vini ansanm épi chanjé dé wèg-la ki té pou chanjé-a.
Magwé tout sa fèt an Metepec, sété an Marisule an Sent Lisi, koté WACC-CARIBE sélébwé nésans-li. Tou nouvo, wéjyon-an tjenn pwenmyé gwan wakont-li épi an Training Workshop li 17-19 janvyé, 1996 an Sant Pastowal di légliz Katolik an Marisule.Workshop-la té asou 'Langaj èk Konminikasyon an wéjyon Karaib-la'. Go pitja-a pou lokasyon-an sété Doktè Lawrence D. Carrington ki té chèf di dépatman endikasyon an University of the West Indies, St. Augustine, Trinidad. I palé asou ' Langaj pèp-la asou radio, TV épi jounal'. Ou sa li pawòl li an piblikasyon-an ki an lanmen’w lan. Apadi Carrington, la té ni lòt moun ki adwésé workshop-la. Anpami yo, Christopher Laird sòti Trinidad ki palé asou 'Langaj ou lè’w ka palé asou radio, TV, ében’w ka ékwi bay jounal: pawòl, imaj èk son'; épi Gregory Rabess sòti Dominica. Rabess palé asou 'Lè’w ka pwodwit pogwanm asou radio pou sé konmin-lan'. La té ni venn-sis moun an workshop-la. Adan té ja antwé manm WACC èk lézòt té ka konsidiwé antwé.
Gwan séwémonni-an menm pou matjé nésans di WACC pwan kou li 19 janvyé an Sant Wichès Foklò, Sent Lisi. Sèkwitè généwal di WACC entennasyonal, Carlos Valle té la. Valle palé asou 'Plas WACC-CARIBE adan sitiwasyon WACC entennasyonal'. Mé pli gwan mòso pawòl pou lokasyon-an té pwézanté pa pwofèsè Mervyn Alleyne, pwofèsè di socio-lengwistik di University of the West Indies, Mona, Jamaica. I palé asou 'Langaj èk pwòblenm konminikasyon an Karaib-la'.
An pwenmyé asanblé’y la, WACC-CARIBE té ni pou pwan déotwa gwan disizyon. Yonn sété asou konstitisyon’y èk lòt la asou ofisyé pou Konmité Wéjyonal li (REC). Sé patisipan-an apwanté plizyè moun an diféwan posizyon : Patrick Anthony di Sent Lisi (pwézidan), Cándida González-López di Puerto Rico (vis-pwézidan), Embert Charles di Sent Lisi (sékwétè), Glenn Blom di Suriname (twézolyé), Regina Duman di Trinidad èk Jacobo Guiritibey di Cuba kon 'manm'. Lòt moun té osi apwanté pou wéplasé sé moun sala si annéka yo pasa sèvi. Anpami yo sé Aggrey Brown di Janmayik, Robert Duval di Haiti, Anthony Liverpool sòti Antig, Hilary Nicholson di Janmayik, Allen Sammy di Trinidad èk Judith Williams di Lagwennad. Lè yo té ka apwanté manm REC-a, sé moun-lan fè asiwé yo té ni manm ki sòti an diféwan koté an Karaib-la, ki ka palé diféwan langaj. Yo osi fè asiwé yo té ni nonm kon fanm. Yo té vlé tout wichès èk divèsité Karaib-la wépwézanté asou REC-a.
Piski pwenmyé workshop WACC-CARIBE ki té tjenn ansanm épi pwenmyé Asanblé Jénéwal-la té pwan kou adan an péyi Anglé, REC-a wanjé dézenm workshop-la pou pwan kou an Puerto Rico an péyi Espanyòl an wéjyon-an. Yo awanjé’y pou li 6-9 févyé, 1997 anba tit-la 'Kilti Karaib-la antwavè sé bayè-a: kisa konminikasyon sa fè'. Sé moun-lan ki ògannizé workshop-la té vlé’y:
1. Wendé épi plan di konminikasyon. Wendé osi épi plan pou diféwan group kon sé légliz-la, group ki pa ni anyen pou fè èk gouvèdman(NGO), èk group ki ka twavay and ling di konminikasyon sa twavay ansanm èk wendé yonnalòt.
2. Dékouvè kisa an kilti Karaib-la ou sa sèvi pou poussé koopéwasyon wéjyonal an ling di konminikasyon, sitou langaj, identité èk divèsité.
3. Wanjé an sistenm koté moun kay sa voyé yonnalòt enfòmasyon asou péyi-yo, kilti-yo; asou diféwan pojé an ling di konminikasyon yo ni, èk mannyè sa ka maché.
Kon an ti zanfan ki koumansé maché kalpat, WACC-CARIBE ka apwann dimann di konminikasyon an Karaib-la. I pa ézé. Ek sé pa sé diféwan langaj-la tousèl. La ni pwòblenm di diféwan sistenm di gouvèdman an wéjyon-an, pa èkzanmp; adan sé péyi-a endépandan, lézòt sé koloni toujou. An lòt pwòblenm sé pou’w sòti yon péyi alé adan an lòt. Délè sèvis aviyon-an ka ba wou maltèt. Magwé tout sa, WACC-CARIBE ka fòtifyé kò’y, èk i ka pousé endikasyon an ling di konminikasyon. Ansanm épi CARIMAC (Caribbean Institute of Media and Communication of the University of the West Indies) i ka étidyé sitiwasyon konminikasyon an wejyon-an, pou i menm sa wanjé plan twavay-li pou tan ka vini. Lanné sala CentCom kay tjenn miting yo an Cuba, èk WACC-CARIBE kay asisté épi tout wanjman. Yo chòzi Cuba piski lanné sala péyi-a ka sélébwé yon san lanné dépi i sòti anba dòminasyon Espany.WACC-CARIBE ka koumansé jété zyé’y asou Asanblé Jénéwal limenm an 1999.
Mwen koumansé mòso sala épi Mary Motta-Beckles ka wakonté listwa nésans di WACC-CARIBE. Mwen vlé fini’y épi an lòt listwa. Sala sòti an lanmen an jennès ki té ka patisipé adan an workshop asou konminikasyon an Karaib-la. I fondé asou liv Revelations 11:19, 12:1-6 èk 10. An Hong Kong an 1996, pou li pwenmyé fwa WACC-CARIBE té ka pwan plas li menm adan an miting CENTCOM. Lè yo kwiyé asou délégasyon Karaib-la pou kondwit lapwiyè nou fini pwiyè-a épi mòso sala ' Enspiwasyon, an mouman de Carifesta':
Lapòt syèl ouvè asou Karaib-la èk pèp-la vini kon Lak Dalyans. An gwan manifèstasyon pawèt asou latè-a : an madanm, dousi pa sòlèy-la, la wenn de la Karaib asou lamè èpi sé lil-la kon kouwan-li. I té ansent, pawé pou akouché, tòtiyé an penn.
An lòt sin pawèt lwen an distans. An fanmé bèt woug, an dragon di sèt tèt, latjé’y pawé pou koulé sé péyi-a. Chak tèt ni kouwan-li, pouvwa byen latè-a. Bèt-la plasé kò’y douvan madanm-lan, fen pou ti yich madanm-lan. Madanm-lan akouché, i fè an gason, yich-la ki té kay kondwi la Karaib épi la jèwté di misik, dansé èk chanté.
Tou swit ti manmay-la chapé. I antwé dwèt an tjè Bondyé. Manman’y pwan lavòl èk dispawèt pou’y witounen kon listwa nèf-la ki kay déwoulé an Karaib-la.
Mwen kouté èk mwen tann an vwa ka pwoklamé an syèl : dignité èk laviktwa pou pèp Karaib-la, jèwté pou sé yich mwen-an mwen menm ja benni.
Apwézan nou ka sélébwé ankò nésans de la Karaib…mwen ka wiboté èk tjè plen piski Bondyé ja fè mwen menm wè wichès nou kon pèp de la Karaib.
Msgr. Patrick A. B. Anthony sé Pwézidan di WACC-Caribe.
|
